Галоўная » » Жыровічы
Царква Нараджэння Прасвятой Багародзіцы (Багаяўленская царква)
Пабудавана ў 1672 г. на месцы з’яўлення Божай Маці людзям. Прамавугольны ў плане аб'ём царквы накрыты двухсхільным дахам з драўляным барабанам і купалам ў сярэдняй частцы. Галоўны фасад аформлены пучкамі валют, выступае за межы аб'ёму паўкалон і фігурным франтонам і закрывае бакавыя сцены царквы. Астатнія фасады стрымана апрацаваны лапаткамі, простымі карнізамі і апраўленнем вокнаў. Менавіта ў гэтай царкве ў якасці алтара выкарыстоўваецца камень, на якім у 1520 г. з’явілася людзям Божая Маці.
Свята-Успенскі сабор з двума прыдзеламі: у гонар свята Пакрова Божай Маці - справа і Раства Іаана Прадцечы – злева
Цэнтральны сабор манастыра. Пабудаваны ў 1613 – 1650 гг. як галоўны храм манастыра базыльянаў. Каменная 3-нефная купальная-крыжовая базіліка (даўжыня 55 м, вышыня ок. 40 м) з паўкруглай алтарнай апсідай са ступеністым контурам. Спачатку сабор пабудаваны ў стылі барока, меў дзве вежы на галоўным фасадзе. Пасля рэканструкцыі ў першай палове XIX ст. набыў рысы класіцызму. Былі разабраныя вежы, зменены дэкор, форма светлавога барабана і купала, фасады аформленыя калонамі і пілястрамі і завершаны трехугольными франтонамі. Інтэр'ер захаваўся барочны. Вялікую мастацкую каштоўнасць мае дэкаратыўнае аздабленне інтэр’еру сабора: роспіс у консе «Спас Пантакратар», арнаментальны дэкор на скляпеннях паўднёвай сакрысціі і ўсіх нефаў, іканастас, бакавыя алтары. З-пад сабора б'е гаючая крыніца, які ўзнік, па легендзе, пры выяўленні іконы. Жыровіцкая ікона знаходзіцца ў гэтым саборы (у летні перыяд).
Кароткая гісторыя манастыра
Згодна са старажытным паданнем, якое склалася да пачатку XVII ст., ў 1470 г. (па іншых дадзеных ў 1473, 1480, 1494) каля маёнтка Жыровічы была з’яўлены цудатворны абраз Божай Маці на камені. Святы абраз быў знойдзены пастухамі ў кроне дзікай грушы, што расла ў лесе над крыніцай. Ад іконы зыходзіла прамяністае ззянне, якое і прыцягнула ўвагу пастухоў. З глыбокай павагай зняўшы абраз з дрэва, яны аднеслі яе ўладальніку гэтай мясцовасці земскаму падскарбію Вялікага княства Літоўскага Аляксандру Юр'евічу Солтану. Вяльможа не надаў вялікага значэння аповяду пастухоў, але ікону ўзяў і паклаў у куфэрак. Праз непрацяглы час гаспадар Жыровіцкага маёнтка захацеў паказаць знаходку сваім гасцям. Аднак, адкрыўшы скрынку, іконы ён там не знайшоў. Неўзабаве тыя ж пастухі знайшлі цудатворны абраз на месцы першай з'явы і зноў аднеслі яго Аляксандру Солтану. На гэты раз ён прыняў абраз з вялікай пашанай і збудаваў на месцы яго здабыцця драўляную царкву ў гонар Прасвятой Багародзіцы. Пасля побач з храмам паўстала селішча. Цудоўная з'ява іконы і цудатварэнні, што адразу ж пачаліся ад яе, зрабілі Жыровічы месцам паломніцтва. Цудатворны абраз прыцягваў да сябе людзей з навакольных паселішчаў і далёкіх краёў. І, па веры сваёй, яны атрымлівалі вылячэнне ад цяжкіх хвароб і дапамогу ў складаных жыццёвых абставінах.
У 1520 г. у Жыровічах здарыўся пажар, падчас якога згарэў храм Найсвяцейшай Багародзіцы з абразом, што захоўваўся ў ім. Пошукі іконы на папялішчы не ўвянчаліся поспехам. Але аднойчы сялянскія дзеці недалёка ад згарэлага храма ўбачылі Дзеву незвычайнай прыгажосці, Якая сядзела на камені ў незямным ззянні. Яны не адважыліся падысці да Божай Маці і расказалі бацькам пра ўбачанае. Хутка вестка абляцела ўсё паселішча, і людзі разам са святаром накіраваліся да таго месца. Падышоўшы да каменя, яны ўбачылі на ім запаленую свечку і Жыровіцкую цудатворны абраз, амаль не пацярпелую ад пажару. Радасць людзей, якія здабылі страчаную святыню, была вялікай. У 1672 г. на месцы другога здабыцця Жыровічскай іконы быў пабудаваны храм у гонар З'явы Божай Маці, пасадам якога з'яўляецца той самы камень, на якім дзеці ўбачылі Найсвяцейшую Дзеву Марыю.
У 1555 г. уладальнікам маёнтка Жыровічы стаў надворны маршалак Вялікага княства Літоўскага Іван Аляксандравіч Солтан († каля 1577), які пабудаваў на месцы згарэлага храма новую мураваную царкву ў гонар Прасвятой Багародзіцы. У другой палове XVI ст. пры гэтым храме паўстаў праваслаўны мужчынскі манастыр.
У 1613 г. манастыр перайшоў у рукі базыльянаў (манахі грэка-каталіцкай царквы), якія адрадзілі культ Маці Божай і зрабілі манастыр галоўным цэнтрам Ордэна Найсвяцейшай Троіцы (ордэна базіліян) – адзінага ўніяцкага ордэна. Першым ігуменам манастыра ў часы уніі быў Іасафат Кунцэвіч. Намаганнямі базыльянаў за часы уніі быў узведзены вялікі манастырскі комплекс з мураваных храмаў барочнай архітэктуры. У 1730 г. у прысутнасці дзясяткаў тысяч католікаў візантыйскага і лацінскага абраду, а таксама іншых вернікаў цудатворная ікона Маці Божай з Жыровіцкага манастыра была ўрачыста каранавана двума залатымі папскімі каронамі, пры гэтым Маці Божая Жыровіцкая абвешчана апякункай і заступніцай беларускага народа. У 1810 – 1828 гг. манастыр быў рэзідэнцыяй Брэсцкай уніяцкай епархіі, у 1828 – 1839 гг. – Літоўскай уніяцкай епархіі.
У 1839 г. Іосіф Сямашка, карыстаючыся падтрымкай царскай улады і заступніцтвам імператара Мікалая I, перавёў Жыровіцкі манастыр зноў у праваслаўе.
З 1921 г. да верасня 1939 года Жыровічы ўваходзілі ў склад Польшчы. У міжваенны час манастырскі храм-Кальварыя (царква Узвышэння Святога Крыжа) знахозіўся ў карыстанні рыма-католікаў. У 1934 годзе польскія ўлады размясцілі ў частцы манастыра сельскагаспадарчую школу, якая існавала да 1939. Нягледзячы на гэта, у манастыры жылі 10 манахаў. У часы СССР манастыр ніколі не закрываўся. У пасляваенныя гады ён таксама заставаўся дзеючым, прычым у пачатку 1960-х гг. даў прытулак сёстрам двух закрытых жаночых манастыроў Беларусі - Каляды-Багародзічнага Гродзенскага і Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага. У 1945 г. у Жыровіцкім манастыры былі адкрыты пастырскія курсы, якія ў 1947 годзе былі ператвораныя ў семінарыю. Але ж семінарыя праіснавала толькі да 1963 г.
У другой палове 1980-х - пачатку 1990-х гадоў пачалося адраджэнне манастыра. У 1989 г., пасля 26-гадовага перапынку, аднавіла працу Мінская духоўная семінарыя. У 1991 і 2002 г. абіцель наведваў Маскоўскі патрыярх Алексій II. У 1991 г. Мінскай духоўнай семінарыі дадзены статус вышэйшай духоўнай школы, цяпер гэта Мінская духоўная акадэмія ім. Свц. Кірылы Тураўскага. Свяшчэннаархімандрыт манастыра мітрапаліт Мінскі і Слуцкі Філарэт. Намеснік - архіепіскап Навагрудскі і Лідскі Гурый (Апалько). У комплекс манастыра ўваходзяць тры храма: Багаяўленская царква, Крыжаўзвіжанская царква і Успенскі сабор са званіцай, царква іконы Божай Маці Жыровіцкай, зімовы храм у імя сьвц. Мікалая Цудатворца, царква Св. Георгія Перамоганосца, будынак семінарыі, жылы манастырскі комплекс, трапезная, гаспадарчыя пабудовы, падвор’е са звярынцам, агарод. Манастыр утрымлівае і апрацоўвае ўласныя палі, маючы поўнае самазабяспячэнне прадуктамі сельскай гаспадаркі. Як архітэктурны ансамбль манастыр мае нерэгулярную планіроўку, жывапісную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю і выразны сілуэт. Цэнтр кампазіцыі - Успенскі сабор, злучаны крытымі пераходамі з будынкам семінарыі і жылым корпусам, у першым паверсе якога знаходзіцца арачны праезд. Будынак семінарыі фарміруе парадны двор перад апсідай сабора. Каля ўсходняга крыла семінарыі прамавугольны двор, акружаны аднапавярховымі карпусамі.На паўднёвы ўсход ад сабора стаіць Багаяўленская царква. Ва ўсходняй частцы тэрыторыі манастырскага комплексу на самым высокім месцы знаходзіцца Крыжаўзвіжанская царква, якая з'яўляецца дамінатнай ансамбля.
Галоўная святыня манастыра - цудатворны абраз Божай Маці Жыровіцкай. Гэта самая маленькая з шанаваных марыйных абразоў: 5,6 х4, 4 см. Па пятніцах а 17-й гадзіне здзяйсняецца малебен з акафістам Божай Маці перад абразом. Асабліва шанаванае свята - з'ява абраза - 7/20 мая. Ва Успенскім саборы манастыра да XIX ст. захоўваўся рукапісны помнік XV стагоддзя - Жыровіцкае Евангелле. У цяперашні час манастыр прыцягвае да сябе шмат экскурсій. Ансамбль Жыровіцкага Свята-Успенскага манастыра ўнесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як каштоўнасць першай катэгорыі.
Зімовая царква ў гонар свяціцеля Мікалая Мір Лікійскіх, цудатворца
Невялікая царква з’яўляецца ўключанай у комплекс Успенскага сабору. Тут у зімовы перыяд захоўваецца Жыровіцкая ікона Божай Маці
Мінская духоўная семінарыя
Будынак узведзены ў XVII ст. Мае сіметрычную аб'ёмна-прасторавую экспазіцыю. Трохпавярховы Н-падобны ў плане мураваны будынак накрыты мансардным дахам. Цэнтр фасада вылучаны фігурным франтонам, у цэнтры дваровага фасада выступае аб'ём параднай залы, перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкі. Планіроўка галерэйная, калідоры і падвалы перакрытыя крыжовымі скляпеннямі.
Крыжаўзвіжанская царква
Пабудавана ў 1769 г. Каменны ўнікальны для Усходняй Еўропы аднанефны храм-кальварыя, што сімвалізуе паломніцтва ў Ерусалім. Унутры царквы палову будынка займае так зв. “Святая Лесвіца” (“Санта Скала”), на сцяне маляўнічая панарама, усё гэта з’яўляецца правобразам Галгофы, на якую Хрыстос узыйшоў для распяцця. Гэты прыём стварае ўражанне глыбіні пры параўнальна невялікіх памерах царквы (12х25 м). Галоўны фасад мае выцягнутыя прапорцыі і завяршаецца высокім франтонам з вежкай. Падобная вежка узвышаецца над алтарнай сцяной.
Царква ў гонар Св. Георгія Перамоганосца
Царква знаходзіцца на могілках недалёка ад манастыра і ўваходзіць у яго склад. Пабудавана ў 1703 г. з дрэва. Адзін з нямногіх драўляных помнікаў, дзе на вокнах захоўваюцца стаўні.
Надкладезная вадасвятны капліца
Узведзена ў 2004 г. на месцы, дзе расла груша з пад якой і стала біць крыніца. Згодна з царкоўным паданнем, менавіта тут у 1470 г. была ўпершыню знойдзена Жыровіцкая ікона Божай Маці.
Вежа-званіца
Вежа-званіца ўзведзена ў ХІХ ст. у стылі класіцызму. Яна знаходзіцца насупраць галоўнага фасаду Успенскага сабора (праз дарогу ад яго і ўваходу ў манастыр).
Помнік удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны і брацкая магіла
Помнік знаходзіцца насупраць Успенскага сабора Жыровіцкага манастыра. Манумент уяўляе сабой скульптурную кампазіцыю ў выглядзе салдата і дзяўчыны, што трымае ў руках аўтамат. Надпіс на падмурку манумента гаворыць: “Ніхто не забыты”. Таксама ў Жыровічах знаходзіцца брацкая магіла людзей, што загінулі падчас вайны ў 1941 – 1944 г. Брацкая магіла мае стаус гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь трэцяй катэгорыі.
Старая і Новая святыя крыніцы
Каля Жыровіч на адлегласці крыху больш за кіламетр ад манастыра знаходзяцца дзве асвечаныя крыніцы, вада з якіх лічыцца вернікамі цудадзейнай. Па чарговасці свайго адкрыцця яны вядомыя як Старая і Новая. Каля Старой крыніцы знаходзіцца капліца ў гонар Св. Вольгі (пабудавана ў 2000-х гг.) і купальня для паломнікаў.
